A primavera

O feito de que as augas de marzo estean agora mesmo fechando o verán alá no hemisferio sur,  como suxire a canción de Tom Jobim, permítenos observar que, nin en todas as partes, nin en todos os tempos, estas divisións meteorolóxicas e astronómicas coñecidas como estacións, “cada unha das catro partes en que se divide o ano”, foron as mesmas que son hoxe en día e dende logo non levaron sempre o mesmo nome.

Se lle botamos unha ollada ao pasado dalgunha destas nomenclaturas podemos reparar no curioso devir da designación da primavera. A palabra procede da locución latina primo vere, despois de cambiar de xénero e converterse en prima vera, onde significaba literalmente ‘comezo (prima) da primavera (vera), porque en latín a estacións que estreamos hai uns días era nomeada simplemente como ver, veris como testemuña o adaxio unha andoriña non fai verán.

Para os romanos o termo correspondente á época máis quente do ano é aestas, aestatis, xa que se relaciona cunha hipotética raíz previa ao indoeuropeo *aid- que significaba ‘arder’. Consecuencia disto é o que atopamos no francés: été, no catalán: estiu e tamén no italiano: estate. Porén, daquel ver, veris (a primavera latina) encontramos a orixe da palabra galega verán. O termo definido como a “estación máis calorosa do ano, que segue á primavera e precede ao outono e que, no hemisferio norte, vai desde o vinte e un ou vinte e dous de xuño ata o vinte e dous ou vinte e tres de setembro” é a denominación común, por un cambio de significado explicable pola afinidade das dúas estacións, pois ambas se relacionan co bo tempo, que se dá nalgunhas das linguas da Península Ibérica: o galego, o portugués e o castelán para o que en latín se denomina aestas, aestatis . En galego e castelán encontramos, tamén, a palabra estío, pero no rexistro formal, como sinónimos de verán.

Como explica o académico Francisco Fernández Rei no vídeo sobre o nome das estacións,  a singularidade destas estacións de transición depende moito da propia climatoloxía facéndose moito máis distintiva cara ao interior do país, onde estaba espallada a fermosa contradición ‘primavera de outono’.

Volvendo a Tom Jobim o que non cambia, esperemos, é a promesa de vida no coração que, xunto coas alerxias, caracteriza estes meses.

 

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir

Axúdasnos a mellorar? Pechar

A túa opinión impórtanos. Queremos saber como usas o Portal das Palabras, que che gusta máis e se botas algo en falta.

Enredarache moi pouco tempo!.

Cubre a enquisa aquí