Sífilis

Cando algo vai mal nun país, non é infrecuente botar as culpas fóra. No caso da sífilis,“enfermidade contaxiosa crónica que se transmite por contacto sexual, que evoluciona durante anos e pode causar lesións en diferentes tecidos do corpo”, foi o que pasou durante séculos, ata o punto de que no DRAG tamén se recolle a denominación de morbo gálico, ou gálico a secas, onde gálico se refire aos da Galia, aos galos, aos franceses en resume. Pero vexamos isto ben, que en todas partes hai cans descalzos.

Crese que a primeira epidemia recoñecible de sífilis se produciu en 1495 entre as tropas francesas que asediaban Nápoles, supostamente transmitidas por mercenarios españois. E de aí a toda Europa: cinco millóns de mortos, especialmente no Renacemento. En 1530 o médico e poeta Girolamo Fracastoro escribiu unha pastoral onde o protagonista recibe a enfermidade como un castigo de Apolo. O seu nome era Syphilus, e o poema Syphilis sive morbus gallicus, ‘Sífilis ou a enfermidade francesa’. Nun tratado médico posterior seu, de 1546, De Contagione et Contagiosis Morbis, asentou a súa denominación. De aquí parten tanto o termo sífilis (o cal explica por que en galego non remata en ‑e como outras palabras gregas: porque é unha recreación latina) como a primeira asignación a estranxeiros, tamén recollida no DRAG.

A cuestión é que se lles asignaba a enfermidade aos franceses tanto no latín orixinal como en galego, en castelán, en italiano (male francese), en inglés (French disease, French pox), en neerlandés (Franse pokken), en alemán (Franzosenkrankheit) e en polaco (francuska choroba), mentres que en Francia facían o propio cos italianos (gale de Naples, mal napolitain, mal italien) e ingleses (mal anglais), en polaco cos alemáns (choroba niemiecka) e españois (choroba hiszpańska), en neerlandés cos españois (Spaanse ziekte), en italiano tamén cos celtas (morbo celtico) e en turco cos franceses (frengi) e cristiáns en xeral. Pola súa parte, en portugués repartían a case todos os anteriores (gálico, mal-céltico, mal-de-nápoles, mal-dos-cristãos mal espanhol, mal-francês, mal-gálico, mal-germânico, mal-napolitano, mal-polaco, mal polonês, mal-turco) e a algún máis por se non abondaba (mal-americano, mal-canadense, mal-da-baía-de-são-paulo, mal-escocês e mal-ilírico, de Iliria, nos Balcáns adriáticos) ademais de a varios santos e santas. Cunha distintiva integridade, os franceses teñen a característica de recoñecerse tamén a si mesmos (mal français).

 

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir