herba dos cóengos

Non hai moito as ensaladas eran pratos frescos e do verán, non tiñan moita variación: leituga, tomate, cebola… e sazonala. Mais apareceron os cociñeiros na televisión e con eles, a innovación nos fogóns; para estarmos á última, debiamos degustar pratos con nomes longos e con cousas inéditas como ingredientes. E aquí aparece a nosa protagonista: a herba dos cóengos. Ultimamente non hai carta dun restaurante de sona que non a teña nas súas propostas.

Segundo o Dicionario de alimentación e restauración é unha ‘planta herbácea de talos ramificados, follas oblongas de cor verde brillante, unidas á base en forma de culler, e flores azuladas, da que se consomen as follas, de sabor acedo, en ensalada’. O nome científico é Valerianella locusta e pertence á familia das Valerianaceas, polo que é parente da valeriana e posúe calidades tranquilizantes tamén. O nome herba dos cóengos proviría, segundo algunhas fontes, do feito de que o seu cultivo se encontraba, sobre todo, nos xardíns e hortas das reitorías dos mosteiros antes que se coñecesen outras variedades que a fixeron pasar ao esquecemento culinario ata o seu rescate para a cociña moderna. Noutras linguas atopamos denominacións que gardan relación coa forma da planta e non co sitio onde se cultivaba; en portugués por exemplo din: alface-da-terra ('leituga da terra'), e en italiano chámanlle lattughella ('leituguiña').

É unha verdura resistente ao frío e ás xeadas, que medra silvestre nos arrós dos campos onde houbo cereal e nas pradarías. Dáse nos países da zona temperada europea e curiosamente pouco en Galicia, aínda que desde que se xeneralizou a súa comercialización fomentouse a súa plantación por todo o territorio e é, por tanto, un ingrediente habitual na nosa gastronomía. Foi unha planta moi apreciada nos países centroeuropeos ata o século XIX, enaltecendo co seu delicado sabor –que lembra a un froito seco– as ensaladas de inverno. Posteriormente, coa chegada de diversas variedades de leituga decaeu o seu uso.

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir