multilingüismo

Un futuro mellor pasa pola erradicación da pobreza, combater a desigualdade, o consumo responsable ou a loita contra o cambio climático. Estes retos son, de feito, tres dos 17 incluídos na Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sostible, aprobada por todos os países das Nacións Unidas. Entre eles destaca a educación inclusiva e equitativa de calidade, na que a diversidade lingüística é un reto imprescindible. O lema elixido pola Unesco para celebrarmos este 21 de febreiro, Día internacional da lingua materna, déixao ben claro: A diversidade lingüística e o multilingüismo contan para o desenvolvemento sostible.

Desde a Unesco arguméntase que para acadar os restantes obxectivos é esencial actuar desde o eido educativo e, neste contexto, abórdase a necesidade dunha educación multilingüe que contribúa a un futuro mellor, un porvir que facilite o acceso a novos coñecementos e expresións culturais diversas e que constrúa unha cidadanía mundial. Un ensino onde se empreguen tres linguas, como mínimo: a lingua materna, unha lingua rexional ou nacional e unha lingua internacional.

O termo multilingüismo está formado polo prefixo latino multi- que indica ‘moitos’ ou ‘varios’ que se engade a unha base de formación latina lingua ‘linguaxe ou lingua’, á que se engade o sufixo –ismo, de base grega, inda que chega a nós a través do equivalente latino –ismus. Nun primeiro momento, empregouse na terminoloxía médica e logo pasou a designar movementos ideolóxicos, sociais ou relixiosos, partindo de nomes propios, nomes de lugar e tamén sobre adxectivos. Á par do vocábulo estudado son formacións semellantes bilingüismo ou monolingüismo. A nivel semántico, multilingüismo fai referencia coexistencia de varias linguas nunha sociedade ou, neste caso, nunha comunidade educativa. Esta situación é frecuente, se botamos as contas que no mundo se chegan a falar máis de 6000 linguas en menos de 200 países.

Concepto semellante indica o vocábulo plurilingüe, “que fala varias linguas”, formado polo elemento derivativo pluri-, partícula de orixe latina que forma palabras novas e ten o significado de ‘moitos, en gran cantidade’, máis o pospositivo –lingüe que forma adxectivos cultos procedente do latín lingua coa significación coincidente coa actual. Da mesma familia e idea é o termo plurilingüismo.

Tanto pluri- como multi– son prefixos asociados á diversidade lingüística, que pode definirse como a medida da cantidade de linguas existentes nun país ou zona xeográfica. Pero esta riqueza está hoxe ameazada. Cada vez que desaparece unha lingua canda ela vaise unha cultura, uns valores e uns coñecementos tradicionais. Por iso é primordial que a adquisición de habilidades básicas como a lectura, escritura e aritmética se faga na lingua materna. A primeira lingua que se aprende a falar na nenez é un modo de garantir a diversidade e de acceder a outras linguas posteriormente.

Tanto diversidade lingüística como lingua materna son expresións que pertencen á terminoloxía propia da sociolingüística. A primeira delas procede do latín diversitas ‘diferenza’ e máis o feminino de “lingüístico” que remite ao francés linguistique, derivado, á súa vez, de linguiste ‘lingüista’. Lingua materna é a denominación para describir a lingua na que o individuo se ve exposto desde o seu nacemento, que primeiro adquire e que se inscribe no seo da familia. Inda que hai unha tendencia a substituílo por lingua inicial ou primeira.

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir

Axúdasnos a mellorar? Pechar

A túa opinión impórtanos. Queremos saber como usas o Portal das Palabras, que che gusta máis e se botas algo en falta.

Enredarache moi pouco tempo!

Cubre a enquisa aquí