pacto

Ao que remata un proceso electoral, os medios de comunicación repiten e repiten nos seus titulares a palabra pacto, especialmente naquelas eleccións nas que o sentido do voto provocou escasas “maiorías absolutas”. Nese momento, para gobernar, as forzas políticas comezan unha serie de contactos entre delas e, en caso de chegaren a acordo, establecen pactos.

 

Se no plano dos feitos un pacto é o acordo formal entre dúas ou máis partes que se alcanza como resultado logo de pactar, no que ten que ver co léxico, á forma verbal chégase con posterioridade por derivación do substantivo, partindo do latino pactum, de idéntico significado.

 

Pacto é unha palabra que está viva desde os inicios do idioma, da que atopamos documentacións xa no século XIII. Malia esta antigüidade, conservouse como cultismo, mantendo o grupo consonántico –ct– conforme o étimo latino. Con todo, nos textos medievais a forma culta convive cunha variante máis evolucionada, pauto, con vocalización da secuencia de consoantes, que segue tendo presenza na fala na lingua moderna. As dúas variantes, pacto e pauto, distribúense segundo o rexistro, sendo o cultismo propio de actos de fala máis coidados e/ou formais, en tanto que a forma con ditongo sería a característica de contextos máis relaxados ou prenormativos.

 

Alén disto, co tempo acabou por engadirse unha especialización de tipo semántico, de xeito que o pauto pasou a ser, como se indica no Dicionario, o acordo ao que se chega exclusivamente co diaño, tal e como reza o título da coñecida peza teatral de Ánxel Fole, Pauto do demo, de 1958. Con ese mesmo sentido empregábano habitualmente os membros das Irmandades e do Grupo Nós –vémolo en diversos textos de Vilar Ponte, Risco ou Lesta Meis, por exemplo–, mais antes o pauto xa se asinaba co diaño, coma neste fragmento de 1813: “En menos de coarenta anos sólo nas Andalusías delatáronse voluntariamente trinta mil personas, e moitas delas de delitos que non sabían nin podían faser, como son bruxerías, pauto co demo (arrenegado sea), e outras mil mintiras que nos meteron na cabesa.”

 

Partindo do que estamos afeitos a ver, despois de ler esta información, non é maldade, senón perspicacia, concluír que, entre algúns partidos, ao tempo que pactos asínanse pautos.
 

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir