Plaxio

Xa sabemos que non convén meterse polo medio cando anda a xente a labazadas, pero non podemos evitar referirnos a unha palabra que está estes días de actualidade, e que se vincula, normalmente, ao ámbito da literatura: o plaxio e o seu parente próximo, a escritura para outro.

A palabra plaxio é un cultismo que procede do termo plagiarius que remite ao concepto de ‘secuestro, en concreto, o de persoas para despois vendelas como escravos’. A acepción lévanos a unha metáfora empregada polo poeta latino Marcial, que indica nun epigrama que certo poeta (non se sabe o nome, non é por protexelo) plaxia as súas obras, é dicir, que llas rouba. A lingua ofrece un sinónimo que resulta quizais menos rigoroso que é o termo calco. E mesmo na música, cando unha melodía recorda a outra demasiado, dise, na defensa do plaxiario, que é froito involuntario da inspiración e da homenaxe.

Curiosamente a denominación frecuente do escritor que escribe textos para que outros os asinen tamén ten que ver coa trata de persoas: o nègre que na súa orixe vén sendo ‘aquel que fai o traballo máis pesado para que outros tiren os beneficios’. O contexto racista no que naceu o termo vese subliñado cando a Alexandre Dumas o acusaban de ter un escritor pantasma a quen chamaban o nègre du nègre, xa que o coñecido autor d’Os tres mosqueteiros era mulato.

A historia da literatura e da arte é, en certo grao, unha serie de variacións sobre temas que se repiten, por iso as fronteiras entre o que é lícito e o que non son difusas, como tamén é vago e subxectivo o grao de orixinalidade dunha obra. Se tomamos como referencia o teatro, un grande autor como Terencio pasou á historia adaptando obras gregas e en Shakespeare, para moitos o máis importante escritor de todos os tempos, dificilmente se pode atopar un argumento orixinal. Pero que isto non sirva de escusa: mentres o plaxio literario é un concepto máis subxectivo, o plaxio académico ou científico é bastante máis obxectivo, sendo inadmisible a incorporación de texto ou ideas sen cita do orixinal do que proceden.

A carón do escritor fantasma ou negro está o corrector de estilo que é unha práctica xeralmente admitida. Curiosamente Voltaire denominaba  este oficio, que el practicaba e no que seguramente ía máis alá da estrita corrección, branquear a roupa sucia. Concretamente, dicíalle a un dos seus clientes: “Teño moita roupa sucia que branquear do Rei, terá que agardar pola súa.”

A pista desta historia de Dumas e máis a de Voltaire déunola o libro “Petit histoire des mots d’esprit cèlébres”, que non se diga…!

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir