Ler é viaxar no tempo e na xeografía; no interior da mente humana ou nas circunstancias que rodean a ese ser. Viaxar, no entanto, é ler o mundo sen intermediarios; sendo a protagonista da lectura. Viaxar é ler o país, a xente, os sabores os aromas e as cores dos lugares que visito. Este é un pequeno fragmento dun artigo asinado por Begoña Caamaño, publicado extractado primeiro en Letras nómades. Experiencias da mobilidade feminina na literatura galega (Frank & Timme, 2014), e de xeito íntegro en Grial, número 204, en 2014. Neste texto a autora é quen de nos definir, de xeito moi fermoso, dúas das súas paixóns: ler e viaxar.
Esa necesidade propia de ler o mundo levouna a Cuba, Senegal e outros territorios tropicais. Eses percorridos estaban moi lonxe das prototípicas visitas contratadas nunha axencia de viaxes, ela quería descubrir outras formas de habitar no mundo, outras músicas —literal e metaforicamente— que ampliasen as súas vivencias. Begoña Caamaño non facía turismo, ela acudía a eses territorios dun xeito militante e consciente. Non procuraba a evasión e a diversión banal, máis ben buscaba enchouparse da cultura autóctona e do seu xeito de vivir para poder entender a diversidade sen as imposicións da sociedade europea occidental.
Polo dito ata agora unha voz que a pode describir é viaxeira. Trátase dun substantivo que o DRAG define como “persoa que fai unha viaxe, especialmente cando esta é longa”, este mesmo vocábulo, como adxectivo, aplícase á persoa “que lle gusta viaxar” e tamén á “persoa afeccionada a viaxar”. Estamos ante unha voz derivada de viaxe, que procede do catalán viatge, de significado semellante, palabra orixinaria do latín viatĭcum ‘o necesario para unha viaxe’ e que nós conservamos como o cultismo viático cos significados “provisión para realizar unha viaxe” e “cantidade que se paga para gastos de viaxe”.
Ás veces, a descuberta doutros lugares e das xentes que os habitan faise dun modo espontáneo, sen moita planificación. Os e as afortunadas que o poden levar a cabo son denominados corremundos, apelativo que se lle aplica, se nos guiamos polo Dicionario, á “persoa á que lle gusta ir polo mundo, dun lugar para outro, sen un fin determinado”, pero o DRAG tamén lle outorga unha segunda acepción, máis xenérica, a “persoa que viaxa moito”. Trátase dunha voz produto da amálgama dunha forma conxugada do verbo correr e o substantivo mundo na acepción “o planeta Terra”. Nun principio, os e as corremundos eran persoas admiradas, pero que tamén producían certa desconfianza. Eran consideradas valentes e libres, pero pasando por riba das convencións sociais e iso resultaba sospeitoso. Mentres que os mercadores e os peregrinos e peregrinas viaxaban e corrían perigos cun propósito, os corremundos e exploradores movíanse impulsados por coñecer o ignoto.
Outro tipo, ben diferente, de viaxeiros e viaxeiras son todos aqueles individuos obrigados a viaxar contra a súa vontade por motivos diversos, ben económicos ou ben políticos, e a abandonar o seu país. Trátase dos e das exiliadas, os e as migrantes e tamén os e as refuxiadas. Todos e todas elas serían un motivo de inquedanza para Begoña Caamaño e tema principal dos seus textos xornalísticos, porque ela denunciaba e participaba activamente nas mobilizacións contra as desigualdades sociais e os abusos de poder.
