violencia de xénero

Violencia de xénero é a adaptación para a nosa lingua da expresión inglesa gender-based violence, difundida tras o Congreso da Muller celebrado en Beijing en 2005, baixo a protección da ONU. A escolla desta expresión e non outra constitúe un exemplo claro das implicacións políticas que adoito teñen as decisións léxicas: a violencia contra as mulleres é unha cuestión de xénero, isto é, a consecuencia e o síntoma espantoso dunha sociedade non igualitaria, e discriminatoria. Ese sentido específico obsérvase desde o auxe dos estudos feministas a partir dos 70, cando no ámbito anglosaxón se xeneraliza o emprego de gender como categoría sociocultural, e que se introduce na nosa lingua en colocacións tan frecuentes como estudos de xénero, discriminación de xénero ou a mesma violencia de xénero.

Historicamente, este sentido da palabra xénero é descoñecido para as linguas románicas en xeral e a nosa en particular. As obras lexicográficas dan conta de catro acepcións descritas para esta palabra, que son as que recolle o DRAG na súa edición actual: o xénero defínese como unha categoría xeral para referir un conxunto con características comúns, un tipo. Para alén disto: en literatura, é a clase de obra segundo o contido, a forma ou o estilo; en bioloxía, a categoría taxonómica a medio camiño entre a familia e a especie; en gramática, o trazo que marca a oposición masculino/ feminino na palabras con flexión (substantivos, pronomes, adxectivos e determinantes). O xénero é, xa que logo, cousa ben distinta do sexo, o conxunto de características orgánicas que permiten distinguir un individuo macho dun individuo femia. E este é o argumento principal de quen refusan denominar violencia de xénero a que exercen os homes sobre as mulleres para sometelas só polo feito de selo.

Outras alternativas tampouco non están libres de réplica: violencia doméstica ou familiar non contempla a que se dá en parellas sen convivencia. Con violencia de parella parece inevitable unha perigosísima asociación co ámbito do privado, cando o ineludible é a visibilización e a denuncia. Se ben é certo que as parellas non teñen de ser heterosexuais, violencia machista ou sexista contan coa preciosa vantaxe de non obviar que quen maltrata non respecta a igualdade de dereitos entre o home e a muller e que practica a máis brutal forma de discriminación en función do sexo. O mesmo que tampouco non deixa lugar á ambigüidade a denominación máis descritiva de violencia contra a muller (violence against women), que é ademais a escollida pola ONU para a súa Declaración Universal, presentada en decembro de 1993.

A frecuencia de uso é o outro criterio de escolla e esta varía significativamente entre nós coa proclamación polo Parlamento español da Lei Orgánica Integral contra a Violencia de Xénero: antes de 2005, violencia doméstica era a denominación máis empregada e a partir dese ano violencia de xénero pasa a ser a forma máis habitual, cando menos na escrita. Violencia contra a muller é a terceira opción máis utilizada segundo os datos que fornece o CORGA, aínda que en proporción sensiblemente menor ca as dúas anteriores. Tendo en conta o dito, as mulleres e os homes deciden.

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir