O Dicionario para maiores de 18

Por que lle chaman amor cando queren dicir sexo? Cando falamos de erotismo, moitas veces por pudor dámoslles unha volta ás palabras para dicir o que queremos, sen pronunciar o que pensamos… e resulta que ao final, xogando aos equívocos, o que comeza sendo unha lea acaba por se facer o máis divertido. Entramos no Dicionario para enredar con algunhas das palabras máis sensuais ás que non sempre lles atopamos o sentido.

1

facer o amor

Tratar de obter o amor dunha muller

Hoxe en día se unha muller comenta na pausa do café na oficina que un home leva facéndolle o amor varios meses, deixaría a máis dun coa boca aberta. Porén, hai algúns anos, esta situación podería darse coa maior naturalidade, xa que o significado tradicional desta expresión estaba bastante afastado do valor que habitualmente ten na actualidade.  Un home facíalle o amor a unha muller cando trataba de namorala, con cumprimentos, regalos, palabras fermosas ou calquera outro galano.

Con este sentido, hoxe é moito máis frecuente usar outras expresións, como por exemplo facer a corte ou facer as beiras, e loxicamente sen ningunha implicación sobre cal dos dous membros da parella leva a iniciativa. A primeira está claramente vinculada ao verbo cortexar, que provén do italiano corteggiare (de corte, e esta á súa vez do latín cohors, ortis), ‘acompañar unha persoa poderosa para facerlle homenaxe ou asistila’. Para o que está namorado, a persoa que o apaixona convértese na máis importante a maior parte das horas, así que todos os cumprimentos e atencións son poucos para ela. En canto a facer as beiras, o substantivo créase por supresión da sílaba inicial de ribeira, que é a ‘marxe de terra dun río, un lago ou un mar’. E certamente, cando unha persoa trata de conquistar a outra, o primeiro paso é procurar estar ao seu carón o máis tempo posible.

 

2

estouciñar

Realizar xogos ou bromas de carácter sexual

Malia que as únicas acepcións deste verbo que se recollen no DRAG teñen que ver cos xogos, sexan eróticos ou non, noutros dicionarios galegos e na literatura podemos atopar máis valores e bastante distintos. Para algúns, estouciñar sería ‘derreter a graxa do touciño’, e certo é que derretidiños quedan algúns cando se empeza cos xogos pícaros. Mais, xuntando os dous sentidos, tamén houbo quen falou do touciño posto a arder pola fogaxe da paixón; entre untos e suspiros contaba Risco que decorrera a noite de vodas do “porco ascendido a marrán” e a cazapa da Nicasia : “Debeu ser un idilio, o de Don Celidonio con aquela rebola, enzoufado, farturento e espeso, que se podería cortar con coitelo coma o touciño, e pesar pola libra galega. Eu quixera cantar istes amores crasos e lardeiros, aquela mistura farta de dúas almas que se derreten unha na outra coma se derrete na tixola a graxa dos roxós” (O porco de pé, 1928).

Podemos collernos deste fío para explicar a orixe desta palabra, ben curiosa desde o punto de vista morfolóxico, e daquela relacionarmos estouciñar coa “graxa que ten o porco debaixo da pel”, isto é, o touciño. O étimo desta palabra probablemente podemos atribuílo a unha forma suposta do latín vulgar *tuccinu, que a súa vez podería vir dun céltico *tucca, ou  ‘zume manteigoso’.

 

3

serrallo

Lugar no que se dá a libertinaxe sexual

Dalgunha maneira o amor é cuestión de tempos e lugares… e cando falamos do amor máis físico hai que escoller moi ben uns e outros para evitarmos situacións comprometidas. Aínda que, ás veces, con tanto eufemismo e sentido figurado para falarmos destes temas, é probable que a comunicación quede frustrada, e con ela tamén o encontro. Porque, se lle dicimos a alguén de ir ao muíño o máis probable é que se estrañe bastante e máis aínda se o que lle propoñemos é irmos ao serrallo.

Esta palabra provén do persa säraj, a través do italiano serraglio, e como primeira acepción emprégase para nomear o pazo real do estado turco mahometano. Despois, pasou a referir a parte da casa típica turca ou chinesa onde viven as mulleres ou tamén as que viven nesas dependencias. A partir de aí, comezou a desenvolver o sentido figurado de lugar aberto aos praceres sensuais.

4

cacheiro -a

Persoa excitada sexualmente

É moi normal referirse ás persoas polos nomes dos animais para atribuírlles aquelas características que asociamos con eles; e estes usos figurados fanse especialmente cos que están máis presentes na nosa realidade cotiá. Se dicimos de alguén que é un raposeiro, unha mona ou un galiña, todo o mundo entende a que nos referimos, sen necesidade de chamarlle abertamente pillabán, monifate ou covarde. Por iso, non é raro que se desenvolvan moitos destes dobres sentidos para nomear os  comportamentos sexuais: aquela muller é unha loba ou unha gata, aquel outro home anda como un can ou é un tigre e os dous xúntanse como coellos… son só algúns dos exemplos máis coñecidos.

Cacheiro vén de catulu, que en latín significaba ‘cachorro’, e úsase en primeira instancia para designar o ‘porco semental’.De aí, por extensión, pasamos ao significado de ‘animal en celo’ e xa popularmente este sentido abriuse aínda máis para, sen prexuízo dos e das oriúndas da parroquia de Cacheiras, chamarlles a aquelas persoas que andan coa temperatura moi subida. É curioso que no portugués atopamos un sentido relacionado para unha palabra formalmente idéntica, o cacho, ou caso, que é ‘unha relación amorosa, especialmente cando é clandestina ’, ou tamén ‘o amante’.

5

arreitar

Excitar sexualmente, producindo a erección do órgano sexual masculino

A lingua non só vale para falar das cousas que queremos dicir senón tamén, e por estraño que pareza, para dar conta daquelas outras que non queremos nomear. Xorden por isto os dobres sentidos e os eufemismos e conseguimos expresar deste xeito aquilo que, polo motivo que for, consideramos tabú.

Co tema do erotismo, moitas veces botamos man destes recursos para non termos que morder a lingua seguido. Pero non é de agora que falar destes asuntos poña rubio a máis dun e dunha; desde moi antigo temos xa exemplos disto. Algúns dos máis fermosos e divertidos veñen da Idade Media, cando os trobadores galegos compuñan as súas cantigas de escarnio e maldicir, o lado máis atrevido do idealizado amor cortés da época. Algunhas delas están zarrapicadas de palabras máis explícitas, como arreitar, que dan a clave para a interpretación sexual de todo o poema: deste xeito, unha batalla entre un xinete mouro e unha soldadeira pasa a ser, nunha moi coñecida composición do rei Afonso X, un encontro amoroso onde  o tragazeite e a chaga teñen un sentido moi distinto do que nun primeiro momento poderiamos pensar.

6

drudo

Último grao da relación amorosa na lírica galego-portuguesa, na que o namorado consegue a entrega ou o favor sexual da dona

No amor hai tantos xeitos de relacionarse coma persoas que se emparellan; algúns prefiren chegar e bicar o santo pero a outros gústalles darlle tempo ao tempo, ir pasando por sucesivas fases ata acadar unha total intimidade. Para os trobadores medievais galego-portugueses estaba moi claro que as cousas se fan aos poucos, e nos cancioneiros atopamos ben definidos os estados polos que tiña que pasar o que cortexaba unha dama: nun primeiro momento, o poeta era un fenhedor que só podía suspirar de amor e só despois dun tempo pasaba a ser un precador que xa tiña dereito a rogarlle á súa amada. Con sorte, e paciencia, chegaría a ter unha relación amorosa, aínda que non física, e converteríase en entendedor. Finalmente, cando xa os dous eslumeceran por se encontraren, chegaría o drudo.

Na lírica provenzal, os trobadores tiñan que queimar estas mesmas etapas na súa carreira sentimental e nos termos usados por eles (feignaire, prégaire, entendaire, drut) é onde temos que buscar a orixe para o noso drudo. En relación con isto, é curioso comprobar os vínculos que existen entre as distintas linguas europeas, malia pareceren en principio tan diferentes entre delas: no sánscrito dru significa ‘madeira, árbore’ e esta convértese nun símbolo de algo sólido e duradeiro (en latín, durum) como unha amizade. Desa evolución semántica xorde o alemán treu ‘fiel’, mentres que no ruso temos drug ‘amigo’. Máis próximo aínda ao sentido do drudo dos cancioneiros medievais está o italiano actual onde está mesma forma se emprega para referirse ao ‘amante dunha muller casada’.

7

trebellar

Entreterse con xogos, bromas ou enredos de carácter sexual

Din que todas as cousas son segundo se miren e parece que os que están namorados miran todo coas lentes da paixón, de xeito que calquera circunstancia pode converterse en trebello para enredar o ímpeto amoroso.

A orixe desta palabra non é fácil de determinar; algúns vincúlana cunha suposta forma latina *trebeculu, diminutivo do latín tardío trebe, malia que o seu significado ‘banco de tres pés’ é ben difícil de relacionar co actual. Sexa como for, cómpre reparar en que trebellar nada ten que ver, nin na súa orixe nin no seu sentido, co verbo traballar, por moito que a súa forma sexa case idéntica. Sarmiento contaba nun dos seus libros a anécdota dun confesor de Castela que, ao se trasladar a Galicia, tardou moito tempo en recoñecer a diferenza entre estes dous verbos e, cada vez que un penitente lle falaba arrepentido da súa vida íntima, el respondía con tranquilidade: “lembra que nos días festivos só podes trebellar unha hora mais o resto das xornadas podes facelo ad laudes et per horas, continuamente”. É doado imaxinar o que pensaría o penitente escoitando tal consello do castísimo señor cura!

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir

Axúdasnos a mellorar? Pechar

A túa opinión impórtanos. Queremos saber como usas o Portal das Palabras, que che gusta máis e se botas algo en falta.

Enredarache moi pouco tempo!.

Cubre a enquisa aquí