bouza

Xesús Ferro Ruibal

Entendo pero non sinto o que desta palabra di o dicionario, porque nacín n’A BOUZA: unha aldea de cinco casas sen estrada nin lus nin auga da traída. Se miro para fóra vexo a estrutura dun barco: polo fondo, pola quilla, corre un río pequeno que fertiliza unhas veigas, que eran foro do Marqués de Alcañices ata que en 1873 accedeu a redimilo. Pero a aldea da Bouza está na costa que mira ó solpor: cinco casas rectangulares orientadas de N a S polo abrente o monte sobe sen présa a ver nace-lo sol no Acibal. Nese espazo inmenso, costeiro e pobre nacen de seu xestas, toxos e codesos: é bouza. Os devanceiros enchérano de carballos e alá por 1929 deu milleiros de travesas para o ferrocarril. Os meus domesticaron unha pouca bouza facendo unha casiña pobre, coma aqueles tempos; e cunha fe que admira, perforaron unha mina duns vinte metros ata traeren do ventre da terra unha auga marabillosa que sae ó pé da porta. Primeira vitoria, porque antes, para beber un grolo de auga, había que baixar ó río por ela. Despois, nese terreo costento, construíron máis de 600 metros lineais de magalón de pedra para que aquela bouza costeira dese nove tiras de terreo cultivable: nel meu pai chegou a ter un viño que ardía nun candil e do bagullo sacaba licor de herbas que en Moraña chamamos xastreus, o Chartreuse dos frades franceses. Dóeme que o mercado destruíse aquel traballo, porque meu pai pillou unha tristura que acabou en alzhéimer. Nos socalcos hoxe non hai cepas: hai peras, mazás, pexegos, laranxas, limóns e feixoas que non coñecen máis química cá que deixa media ducia de años, ovellas e un carneiro. Por riba da casa, na bouza verdadeira, meu avó fixera carbón vexetal e quizais por iso se chama Pociños pero hoxe A Bouza xa non é bouza: baixo a presidencia dun laranxeiro de máis de cen anos, de laranxas maiegas, e dunha camelia de camelias pintas, que na escola gañara miña nai nun concurso de lectura, a nosa froita, os nosos chícharos, cebolas e tomates ecolóxicos saben a vitamina pura. Iso non é bouza. E, aínda que un recachado acivro, as hedras, a xesta e o codeso se ergan reivindicando a etimoloxía do topónimo, no meu corazón bouza significa natureza educada con amor e esforzo para facela espazo de vida. Cando meus pais morreron, velámolos na Bouza que eles domesticaran coa súa suor: por iso bouza para min é terra sagrada.

Palabras traballadas

Todos os termos que traballamos, fóra das Palabras do día, ordenados alfabeticamente.

Ver

Palabras do día

Unha palabra cada día dos 365 do ano, ordenadas alfabeticamente ou por data.

Ir

Axúdasnos a mellorar? Pechar

A túa opinión impórtanos. Queremos saber como usas o Portal das Palabras, que che gusta máis e se botas algo en falta.

Enredarache moi pouco tempo!

Cubre a enquisa aquí